บริษัท อินเทอเวลธ์ เฮลธ์แคร์ จำกัด

โรคหัวใจคืออะไร? สาเหตุและปัจจัยที่ทำให้เกิด

โรคหัวใจเป็นหนึ่งในโรคเรื้อรังที่ส่งผลต่อชีวิตของคนจำนวนมากทั่วโลก และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของประเทศไทย หัวใจเป็นอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะทั่วร่างกาย หากหัวใจทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะจากโครงสร้างที่บกพร่อง การไหลเวียนเลือดไม่ดี หรือการบีบตัวไม่สม่ำเสมอ ก็จะส่งผลกระทบต่อระบบต่างๆ ภายในร่างกายอย่างรวดเร็ว

โรคหัวใจคืออะไร

โรคหัวใจ (Heart Disease) คือกลุ่มของโรคที่เกิดจากความผิดปกติของหัวใจหรือหลอดเลือดที่เกี่ยวข้องกับหัวใจ ซึ่งรวมถึงหลายภาวะ เช่น

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (Coronary Artery Disease)
หัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia)
หัวใจล้มเหลวหรือหัวใจวาย (Heart Failure)
ลิ้นหัวใจรั่ว/ตีบ
กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง
ความผิดปกติของหัวใจแต่กำเนิด

แม้โรคหัวใจจะมีหลายประเภท แต่จุดร่วมคือ “การที่หัวใจทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ” ส่งผลให้เลือดไม่ถูกส่งไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในปริมาณที่เพียงพอ

ทำไมโรคหัวใจจึงอันตราย

หัวใจทำงานตลอดเวลาโดยไม่มีการหยุดพัก หากเกิดความผิดปกติรุนแรง เช่น หลอดเลือดตีบมากหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะหนัก ๆ อาจทำให้

เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ
อวัยวะสำคัญขาดออกซิเจน
เกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลัน

โรคหัวใจจึงเป็นภาวะที่ต้องให้ความสำคัญ และตรวจเช็กสม่ำเสมอ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง

สาเหตุของโรคหัวใจที่พบบ่อย

แม้โรคหัวใจจะมีหลายชนิด แต่สาเหตุของการเกิดโรคมักสัมพันธ์กับการทำงานของหลอดเลือดและการทำงานของหัวใจโดยตรง สาเหตุหลักที่พบได้บ่อย ได้แก่

1. หลอดเลือดหัวใจตีบหรือตัน

เกิดจากไขมันสะสมตามผนังหลอดเลือด (Plaque) ทำให้ช่องทางเลือดแคบลง เมื่อเลือดไหลได้ไม่ดี หัวใจได้รับออกซิเจนน้อยลง อาจทำให้เจ็บหน้าอก และเพิ่มความเสี่ยงหัวใจวายเฉียบพลัน

2. ความดันโลหิตสูง

ความดันสูงทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นตลอดเวลา ส่งผลให้ผนังหัวใจหนาขึ้นและสูญเสียความยืดหยุ่นในระยะยาวจนเกิดโรคหัวใจได้ง่าย

3. หัวใจเต้นผิดจังหวะ

เกิดจากความผิดปกติของการส่งสัญญาณไฟฟ้าในหัวใจ ทำให้หัวใจเต้นเร็วเกินไป ช้าเกินไป หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ หากปล่อยไว้ อาจทำให้หัวใจล้มเหลวได้

4. ลิ้นหัวใจผิดปกติ

ลิ้นหัวใจที่รั่วหรือเปิดปิดไม่สนิททำให้เลือดไหลย้อนหรือไหลไม่เต็มที่ หัวใจจึงต้องทำงานหนักขึ้น

5. กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง

เกิดจากโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันสูง หรือการอักเสบของกล้ามเนื้อหัวใจ ทำให้หัวใจบีบตัวได้ไม่ดี

6. ภาวะหัวใจผิดปกติแต่กำเนิด

พบในเด็กตั้งแต่แรกเกิด อาจมีรูระหว่างห้องหัวใจหรือการเจริญเติบโตของลิ้นหัวใจผิดปกติ

7. ไขมันในเลือดสูง

ไขมัน LDL สูงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดหลอดเลือดตีบตัน

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคหัวใจ

หลายปัจจัยเกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน และสามารถปรับเปลี่ยนได้ เพื่อป้องกันโรคหัวใจในระยะยาว

1. การสูบบุหรี่

สารเคมีในบุหรี่ทำลายผนังหลอดเลือด ทำให้เกิดหลอดเลือดตีบเร็วขึ้น และเพิ่มโอกาสหัวใจวายเฉียบพลัน

2. อาหารไขมันสูงและการทานหวานจัด

ไขมันอิ่มตัว น้ำตาลสูง และอาหารทอดทานบ่อย เพิ่มความเสี่ยงไขมันอุดตันหลอดเลือด

3. ขาดการออกกำลังกาย

ผู้ที่ไม่ขยับตัวเป็นประจำมีแนวโน้มความดันสูง ไขมันสูง และน้ำหนักเกิน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ

4. ความเครียดสะสม

ความเครียดทำให้หัวใจเต้นแรงและเพิ่มระดับฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งส่งผลให้ความดันสูงและร่างกายอักเสบเรื้อรัง

5. โรคเรื้อรัง เช่น เบาหวานและความดันสูง

หากควบคุมไม่ได้ โรคเหล่านี้จะทำลายหลอดเลือดโดยตรง

6. น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน

ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับโรคเบาหวานและไขมันสูง

7. กรรมพันธุ์และอายุ

คนที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจมีโอกาสเกิดมากกว่าคนทั่วไป รวมถึงความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ

8. การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

ส่งผลให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันสูง และกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง

อาการเริ่มต้นของโรคหัวใจที่ควรรู้

โรคหัวใจมักเริ่มจากอาการเล็กน้อย แต่หากสังเกตล่วงหน้า จะช่วยให้รักษาได้ทันท่วงที ได้แก่

เจ็บหน้าอก แน่นหน้าอก
เหนื่อยง่ายผิดปกติ
ใจสั่น หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ
เวียนศีรษะ หน้ามืด
ขาบวม เท้าบวม
เหนื่อยตอนนอนราบ

หากพบอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์ทันที

วิธีป้องกันโรคหัวใจในชีวิตประจำวัน

แม้โรคหัวใจเป็นโรคเรื้อรัง แต่สามารถป้องกันได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ดังนี้

ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
ควบคุมการทานอาหารให้สมดุล ลดทอด ลดหวาน
ตรวจสุขภาพประจำปี
ลดความเครียดและพักผ่อนให้เพียงพอ
เลิกสูบบุหรี่
ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์
ดื่มแอลกอฮอล์อย่างเหมาะสม

สรุป

โรคหัวใจเกิดจากความผิดปกติของหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งมีสาเหตุได้หลากหลาย ตั้งแต่พฤติกรรมในชีวิตประจำวันไปจนถึงโรคเรื้อรังและพันธุกรรม การรู้จักอาการ สาเหตุ และปัจจัยเสี่ยงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้สามารถป้องกันล่วงหน้าและตรวจพบความผิดปกติได้เร็วขึ้น การปรับไลฟ์สไตล์อย่างเหมาะสมร่วมกับการตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ เป็นกุญแจสำคัญในการลดความเสี่ยงโรคหัวใจและทำให้ชีวิตมีคุณภาพที่ดีขึ้น